taal

Leren lezen en leren spellen hebben alles te maken met taalstructuur, vooral woordstructuur. Tussen het leren lezen en het leren spellen bestaat een sterk verband.

Wetenschappelijk onderzoek
Op beide gebieden wordt veel wetenschappelijk onderzoek verricht. Met name het leren lezen, en de problemen ermee, bevindt zich in het middelpunt van de belangstelling. Het onderzoek richt zich op de mogelijke oorzaken van leesproblemen maar ook op de didactiek. We willen immers weten hoe kinderen met lees- en spellingproblemen het beste begeleid kunnen worden. Hulp van Swets besteedt daarom veel tijd aan het bijhouden van de literatuur. Dit geldt voor buitenlandse en binnenlandse literatuur, gericht op de theorie en op de praktijk, op het lezen en het spellen en vanuit alle mogelijke disciplines.

Lees- en spellingproblemen verschillen per kind
Een kind kan problemen hebben met het leren lezen, het leren spellen of met allebei. Soms kan een probleem met wat kortdurende hulp opgelost worden maar het probleem kan ook ernstiger zijn. Zo kan er sprake zijn van dyslexie, in ernstige of minder ernstige mate. Er kunnen ook andere verschillen zijn: voor een kind dat naast dyslexie ook concentratie- problemen heeft, zullen waarschijnlijk andere accenten in de begeleiding nodig zijn dan voor een kind dat enkelvoudige dyslexie heeft. Kortom, geen begeleiding is precies hetzelfde!

Begeleiding
Hoe de remedial teaching er precies uitziet, verschilt dus per kind. Er is wel een aantal vaste onderdelen. Om te beginnen, moet het probleem duidelijk worden: wat gaat er zo lastig, lezen, spellen of allebei? Sinds wanneer bestaan de moeilijkheden en hoe ernstig zijn ze? Is er al hulp geweest en zo ja, hoe zag die eruit en wat was het effect? Zien we kenmerken van dyslexie, bijvoorbeeld sterke problemen met de klanktekenkoppelingen of de fonologische verwerking? Hoe zit het met de automatisering van de leeshandeling? Leest de leerling voldoende snel en accuraat zodat hij zijn aandacht op de betekenis kan richten? Als het probleem duidelijk lijkt, kan er een handelingsplan gemaakt worden. In een handelingsplan zal, hoe zeer elk plan in sommige opzichten weer anders is, altijd veel tijd worden ingeruimd voor instructie, oefening en herhaling.

In de begeleiding maak ik van allerlei middelen en materialen gebruik. Soms geef ik werkbladen mee en/of stuur ik een ingesproken dictee per mail. Sinds kort werk ik ook met het taal-pakket van Muiswerk (voor hulp bij technisch en begrijpend lezen, spelling, woordenschat enz.), Nieuwsbegrip voor begrijpend lezen en de Taal in Blokjes-reader. Ook Taalzee zet ik met regelmaat bij de begeleiding in. Als nuttige beloning na hard werken is er natuurlijk nog steeds … Woordenhaai!

Dyslexiebehandeling
Voor kinderen met (sterke aanwijzingen of kenmerken van) dyslexie, met problemen met de verwerking van spraakklanken als waarschijnlijke achtergrond, bestaat bij Hulp van Swets de mogelijkheid behandeld te worden met een speciaal hiertoe in licentie aangeschaft, web-gebaseerd programma: Aamigo.

Het Aamigo-programma is in 2008 ontwikkeld door specialisten op het gebied van dyslexie en IT. Hulp van Swets heeft dit programma in licentie aangeschaft omdat het gestoeld is op de theorie over dyslexie die op het moment het meest gangbaar is, namelijk dat een van de hoofdoorzaken van dyslexie gelegen is in een zogeheten fonologisch tekort. Door dit fonologisch tekort wordt de verwerking van fonologische informatie, de verwerking van spraakklanken, verstoord.

Aamigo bestaat uit een aantal modules waarin de spellingregels behandeld worden; deze worden tegelijkertijd op een leesscherm geoefend. Essentieel kenmerk van dit programma in de ogen van Hulp van Swets is dat de klank steeds het uitgangspunt vormt. Er wordt dan ook een hele module gewijd aan het aanleren van de klankstructuur van woorden en de bijbehorende klankteken- en tekenklankkoppelingen. Verder is het kenmerkend voor Aamigo dat het kind de spelling (en het lezen) zeer gestructureerd en stapsgewijs leert. Misschien is het voor de leerlingen zélf echter wel het belangrijkst dat de behandeling voornamelijk van de computer gebruik maakt. Je moet, ook buiten de rt, oefenen maar dat gebeurt dan tenminste achter je beeldscherm!